Denizli'deki bir okçuluk kulübü atış alanı güvenliğini nasıl yazıya döktü?

Nisan 2024'te Merkezefendi Okçuluk Spor Kulübü'nün açık atış alanında 13 yaşındaki bir sporcunun oku 3 metrelik güvenlik ağının üstünden geçip parkın yürüyüş yoluna düştü. Kimse yaralanmadı. Kulübün 2022'de hazırlatılmış 11 sayfalık risk değerlendirmesinde ağ yüksekliği yazmıyordu. Bir sezon sonra ağı aşan ok sayısı 3'ten 0'a, ilk yardım gerektiren yaralanma 9'dan 4'e indi.

Kulüp risk değerlendirmesini eskiden nasıl yapıyordu?

Kulüp 2017'de, Tolga'nın milli takım kampından döndükten sonra açtığı bir yaz kursundan doğdu. Bugün martla kasım arasında Merkezefendi Belediyesi'nin bir parkın kenarındaki 70 metrelik açık atış alanında, kışın ise bir ortaokulun spor salonunda, ok yakalama perdesi önünde antrenman yapıyor. İki ücretli antrenör ve üç gönüllü var.

İki ücretli antrenör, kulübü 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren yapıyor. Bu yüzden 2022'de bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden risk değerlendirmesi hazırlatılmıştı: 11 sayfa, yangın tüpü, elektrik panosu, kayma düşme. Belge kulüp lokalindeki klasöre girdi ve orada kaldı.

Okçuluğa özgü riskler ise antrenörlerin kafasındaydı.

Çocuklara düdük sinyallerini kim anlatmış, hangi çocuğun oku yayına göre kısa kalmış, rüzgâr hangi hızda tehlikeli, ağın yürüyüş yolu tarafında şerit var mı: bunların hiçbiri yazılı değildi. Her antrenör kendi doğrusunu uyguluyordu. Nisandaki o akşam ağın arkasındaki yolda bir anne bebek arabasıyla yürüyordu, ok ondan yaklaşık 15 metre öteye düştü.

Değişim kararı nasıl çıktı?

Olayın ertesi günü Tolga klasörü açtı ve 11 sayfada "ok" kelimesinin bir kez bile geçmediğini fark etti.

"O belge bir spor salonu için yazılmıştı, okçuluk kulübü için değil" diyor. "Yasal olarak doğruydu ama sahada hiçbir işe yaramıyordu. Asıl korkutucu olan, aynı sezonda iki okun daha ağın yanından kaçtığını sonradan, sohbet arasında öğrenmemdi. Kimse yazmamıştı, çünkü kimse yaralanmamıştı."

Mayıs 2024'te yönetim üç karar aldı: resmi belge yasal dosya olarak kalacak ama antrenörlerin kullanacağı tek sayfalık bir sürüm her mekân için ayrıca yazılacak, her seanstan önce kısa bir atış hattı kontrolü yapılacak ve kimse yaralanmasa bile her ramak kala durumu kaydedilecek. Kulüp o yaz grupları Bitir'e taşıdı; bir antrenör arkadaşı Bursa'daki yüzme kulübünde kullanıyordu.

Tek sayfa ve iki dakikalık kontrol nasıl kuruldu?

Tolga ve diğer antrenör, açık alanı bir çarşamba akşamı antrenman saatinde, salonu da ilk kış seansından önce dolaştı. Açık alan sayfası 12, salon sayfası 8 satır oldu. Her satırda beş sütun var: tehlike, kim risk altında, ne yapıyoruz, kim sorumlu, son kontrol. Sayfa antrenörlerin kanalında sabitli gönderi olarak duruyor.

Seans öncesi kontrol altı maddeden oluşuyor ve seans lideri bunu yoklamadan önce yapıyor:

• Güvenlik ağı gergin, yırtıksız, alt kenarı yere sabit.
• Yürüyüş yolu tarafında şerit ve "Atış var" levhası yerinde.
• Rüzgâr sınırın altında: sürekli rüzgâr saatte 30 kilometreyi geçerse açık alan seansı yok.
• Yeni gelenlere düdük sinyalleri anlatılmış: iki düdük hatta çık, bir düdük at, üç düdük okları topla, art arda düdük herkes dur.
• Çocukların ok boyu ve yay çekme ağırlığı kayıttakiyle aynı; boy uzayan çocukta ok yeniden ölçülüyor.
• İlk yardım çantası sahada, kolluk takmayan çocuk hatta yok.

Kontrol yaklaşık iki dakika sürüyor. Bir madde tutmazsa seans ya uyarlanıyor ya da başlamıyor. Ramak kala durumları antrenör kanalına kısa bir notla yazılıyor ve her ayın ilk pazartesisi sayfa bu notlarla birlikte gözden geçiriliyor.

Sayılar nasıl değişti?

Yaralanmaların düşüşü büyük ölçüde tek bir maddeden geldi. 2024'teki dokuz yaralanmanın altısı, kolluk takmayan çocukların iç kolunda kirişin bıraktığı sıyrık ve morluktu. Kolluk kontrolü listeye girince bu sayı bire indi.

Ramak kala kayıtlarındaki artışı Tolga en önemli sonuç sayıyor. 21 kaydın dokuzu ağın sol alt köşesiyle ilgiliydi. Kulüp bu notları ve fotoğrafları Ekim 2025'te belediyenin park ve bahçeler müdürlüğüne götürdü; belediye 2026 sezonu açılmadan ağı 3 metreden 4,5 metreye yükseltti ve sol tarafa ikinci bir perde ekledi.

"Eskiden güvenlik bir klasördü, şimdi her seanstan önce iki dakika. Çocuklar düdük sinyallerini benden önce sayıyor. Belediyeye de 'ağ alçak' diye değil, tarihleriyle 21 kayıtla gittik, ağ da bu yüzden yükseldi."

Rüzgâr kuralı 2025 sezonunda yedi açık alan seansını iptal ettirdi; ikisi kış salonuna taşındı. İptal kararı en geç 15.00'te veriliyor ve yalnızca o grubun kanalına duyuruluyor, böylece okuldan doğrudan sahaya gelen çocuk boş alana gitmiyor.

Tolga, Bitir'de hangi özellikleri kullanıyor?

• Antrenörlere özel kanal. Her mekânın tek sayfalık değerlendirmesi sabitli gönderide, ramak kala notları altında.
• Yoklama. Her seansta kimin sahada olduğu ve kontrolün yapıldığı kayıtlı; bir olay olduğunda ilk soru buradan cevaplanıyor.
• Etkinlik formu. Veli izni, sağlık notları ve her çocuğun ok boyu ile çekme ağırlığı kayıtta toplanıyor.
• Tarihli görev. Her ayın ilk pazartesisi gözden geçirme ve sezon başı saha turu tek bir kişiye atanmış.
• Grup başına ayrı kanal. Rüzgâr iptali ya da salon değişikliği yalnızca ilgili gruba duyuruluyor.

İlgili okumalar: kulüp ve kurs seansları için risk değerlendirmesi ve kulüp ve kurslarda kaza ve olay kaydı.