Küçük Kurumlar

Kulüp Tüzüğü Nasıl Yazılır? Küçük Bir Kulübün Kuruluş Belgesinde Ne Yazmalı?

İngiltere ve Galler'de bir hayır kurumu, yıllık geliri 5.000 sterlini geçtiğinde Charity Commission'a kaydolmak zorunda ve bunu bir kuruluş belgesi olmadan yapamıyor. Türkiye'de bir dernek kurmak için de en az yedi kurucu ve imzalı bir tüzük gerekiyor. Küçük kulüplerin çoğu bu çizgilere hiç yaklaşmıyor, ama banka, hibe formu ve federasyon hep aynı ilk soruyu soruyor: tüzüğünüzü görebilir miyiz?

6 Temmuz 2026'da yayımlandı6 dk okumaKüçük Kurumlar

TL;DR

Kulüp tüzüğü, üyeler arasında kulübün ne için var olduğunu ve nasıl yönetildiğini yazan sözleşmedir. Dokuz şey içermeli: ad, amaç, üyelik, görevliler ve yönetim kurulu, çağrı süresi ve toplantı yeter sayısıyla genel kurul, para, değişiklik, dağılma ve kabul tarihi. Kısa tutun; aidat, forma ve davranış kuralları gibi sık değişen her şeyi yönetim kurulunun güncelleyebileceği bir yönetmeliğe koyun. Küçük kulüplerin çoğu tüzel kişiliği olmayan bir topluluk olarak başlamalı ve ancak bir kira sözleşmesi, ücretli personel ya da büyük sözleşmeler gündeme geldiğinde tüzel kişiliğe geçmelidir.

Küçük bir kulübün neden tüzüğe ihtiyacı var?

Çünkü tüzük olmadan kimse kimin üye olduğunu, parayı kimin harcayabileceğini ya da kararı kimin vereceğini kesin olarak söyleyemez.

Kulüp altı arkadaş ve ödünç bir salondan ibaretken bu pek önemli değildir. Önemli hâle geldiği an, iki kişinin aidat konusunda anlaşamadığı, tek banka kartıyla birlikte saymanın şehirden taşındığı ya da bir fon verenin yönetim kurulunun seçildiğine dair kanıt istediği gündür. Tüzük bu soruları kimse kızmadan önce yanıtlar. Ayrıca bankanın kulüp adına hesap açmak için istediği belge, hibe veren fonların çoğunun ilk baktığı şey ve pek çok federasyona bağlanmanın şartıdır.

Kulüp hangi yapıyı seçmeli?

Birleşik Krallık'taki küçük kulüpler için gerçekçi üç seçenek var.

Türkiye'de tüzel kişiliğin yolu genellikle dernektir. 5253 sayılı Dernekler Kanunu en az yedi kurucu ister, tüzükte bulunması zorunlu maddeler Türk Medeni Kanunu'nun 60. maddesinde sayılır ve kuruluş bildirimi il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne yapılır. Güncel formlar ve örnek tüzük İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü sitesinde yer alıyor.

Bizim tutumumuz şu: somut bir neden yoksa tüzel kişiliği olmayan topluluk olarak kalın. Kabul ettiğimiz üç neden var: bir kira sözleşmesi ya da bina, ücretli personel ve bir yönetim kurulu üyesinin kendi adına imzalarken uykusunu kaçıracak büyüklükte sözleşmeler. 40 üyesi ve bir salon rezervasyonu olan bir kulübün CIO kurmanın yüküne ihtiyacı yok; kuruluşa harcanan zaman, seans yürütmekten çalınan zamandır.

Kulüp tüzüğünde hangi maddeler olmalı?

Dokuz madde; her biri birkaç satır olabilir.

  1. Ad. Banka hesabında yazdığı şekliyle, harfi harfine.
  2. Amaç. Kulübün ne yapmak için var olduğu; bütün belgeyi yeniden yazmadan bir çocuk bölümü ya da yeni bir mekân eklemeye izin verecek genişlikte.
  3. Üyelik. Kimin katılabileceği, nasıl başvurulacağı, üyeliğin nasıl sona erdiği ve yönetim kurulunun, kişiye kendini savunma fırsatı verdikten sonra birini nasıl üyelikten çıkarabileceği.
  4. Görevliler ve yönetim kurulu. Hangi görevlerin olduğu (en az başkan, sekreter ve sayman), nasıl seçildikleri, ne kadar süreyle görev yaptıkları ve boşalan bir görevin nasıl doldurulduğu.
  5. Genel kurul. Genel kurulun ne zaman yapıldığı, üyelere kaç tam gün önceden çağrı yapıldığı, toplantı yeter sayısı ve kimin oy kullanabileceği.
  6. Para. Kulüp adına bir banka hesabı, birbirinin akrabası olmayan en az iki imzacı, mali yıl ve genel kurula sunulan yıllık hesaplar.
  7. Değişiklik. Tüzüğün nasıl değiştiği; genellikle metnin önceden gönderildiği bir genel kurulda üçte iki çoğunlukla.
  8. Dağılma. Kulüp kapanırsa varlıklarına ne olacağı. Hayır kurumları ve CASC'lar varlıklarını üyeler arasında paylaştıramaz, benzer bir kuruluşa devretmek zorundadır.
  9. Kabul. Tüzüğün kabul edildiği tarih ve toplantı, başkanın imzasıyla.

İki kısa ekleme de değerlidir: kulübün herkese eşit erişime bağlı olduğunu yazan bir satır ve kulüp çocuklarla ya da risk altındaki yetişkinlerle çalışıyorsa koruma sorumlusunun kim olduğunu yazan bir satır.

Tüzüğün dışında ne kalmalı?

Birkaç yılda bir defadan sık değişmesini beklediğiniz her şey.

Aidat tutarı, seans saatleri, forma kuralları, fotoğraf izni politikası, davranış kuralları: hiçbiri tüzüğe ait değil. Onların yerine tek bir madde koyun: yönetim kuruluna politika ve kural koyma ve değiştirme yetkisi veren, üyelerin genel kurulda itiraz edebileceği bir madde. Tüzükteki her madde ancak usulüne uygun çağrı yapılmış bir genel kurulda oyla değişebilir. Tüzüğüne "yıllık aidat 45 sterlindir" yazan bir kulüp, aidatı 48 sterline çıkarmak için olağanüstü genel kurul toplamak zorunda kalır ve pek çok kulüp bunu genel kuruldan bir gece önce öğrenmiştir.

Toplantı yeter sayısı için de aynısı geçerli. Kâğıt üzerinde demokratik görünen bir yüzde değil, kötü bir akşamda bile ulaşacağınız bir sayı yazın. Yüzde 25 yeter sayısı, kulübün 164 üyesi olana kadar mütevazı görünür.

Somut bir örnek nasıl görünür?

Loughborough'da 38 yetişkin üyesi, iki takımı ve saymanın kişisel birikim hesabında 1.870 sterlini olan kurgusal bir kulübü, Ashby Road Netbol Kulübü'nü ele alalım.

Sekreter boş sayfa yerine Sport England'ın Club Matters şablonundan başlıyor ve onu üç buçuk sayfaya indiriyor. Amaç maddesi "Loughborough ve çevresinde netbol oynama ve öğrenme imkânı sağlamak" diyor; bu, ileride açılacak bir çocuk bölümünü de kapsıyor. Üyelik, yönetim kurulunun belirlediği güncel aidatı ödeyen 16 yaşından büyük herkese açık. Genel kurul her mayıs ayında, 14 tam gün önceden çağrıyla ve 10 üyelik toplantı yeter sayısıyla yapılıyor. Değişiklik için oy kullananların üçte ikisi gerekiyor. Dağılmada varlıklar başka bir netbol kulübüne ya da England Netball'un il birliğine gidiyor. Aidat, forma ve kadro seçimi politikası, yönetim kurulunun herhangi bir toplantıda değiştirebileceği ayrı bir kurallar belgesinde duruyor.

Kulüp tüzüğü 11 Mart'ta 23 üyenin katıldığı bir genel kurulda kabul ediyor, ardından banka hesabını açıyor. Bunu yapmış sekreterler genellikle şuna benzer bir şey söylüyor: "Yazmak bir akşam sürdü. Herkese okutmak bir ay sürdü ve işin faydalı kısmı o bir aydı."

Tüzük nasıl kabul edilir ve korunur?

Taslağı genel kurul çağrısıyla birlikte her üyeye gönderin, oylayın, tutanağa geçirin ve kabul edilen nüshayı başkana imzalatıp tarih attırın. Sonra onu sekreterin evindeki bir klasörde değil, her üyenin okuyabileceği bir yerde tutun.

Önceki her sürümü kabul tarihiyle birlikte saklayın. Üç yıl sonra bir anlaşmazlık çıktığında soru, tüzüğün o tarihte ne dediği olacaktır.

Bitir nasıl yardımcı olur?

Bitir tüzüğünüzü yazmaz. Kulübün ona göre yaşamasına yardım eder. Üye listesi tüzüğün sözünü ettiği üye kaydıdır, böylece "kim oy kullanabilir" sorusunun tek bir cevabı olur. Görevliler işlerinin gerektirdiği yetkilere sahip rollere atanır ve biri görevi bıraktığında rol kaldırılır. Kabul edilen tüzük ve kurallar belgesi üyelerin kanalında sabitlenmiş gönderi olarak durur; genel kuruldan birkaç hafta önce açılan bir anket, sekretere yeter sayıya ulaşılıp ulaşılamayacağı hakkında iyi bir fikir verir. Tarihli bir görev çağrı son tarihini tutar, böylece iş tek bir kişinin hafızasına kalmaz.

Yönetim kurullarının sorduğu sorular

Küçük bir kulübün yasal olarak tüzüğe ihtiyacı var mı?

Gayriresmî bir topluluğu tüzük yazmaya zorlayan bir yasa yok. Ama yazılı bir kuruluş belgesi olmadan kulüp adına banka hesabı açmak, hibelerin çoğuna başvurmak, dernek ya da hayır kurumu olarak tescil olmak ve pek çok federasyona bağlanmak mümkün olmuyor. Kulüp para tutmaya başladığı ya da üye sayısı bir avucu geçtiği anda bir tüzük yazın.

Kulüp tüzüğünde neler olmalı?

Kulübün adı, amacı, kimin üye olabileceği ve üyeliğin nasıl sona erdiği, görevliler ve yönetim kurulu, genel kurulun nasıl toplandığı (çağrı süresi ve toplantı yeter sayısıyla), paranın nasıl yönetildiği, tüzüğün nasıl değiştirildiği ve kulüp kapanırsa varlıklarına ne olacağı.

Kulüp tüzel kişilik kazanmalı mı?

Küçük kulüplerin çoğu tüzel kişiliği olmayan bir topluluk olarak başlamalı, çünkü bu ücretsiz ve hızlıdır. Kulüp bir kira sözleşmesi imzaladığında, ücretli personel çalıştırdığında ya da yönetim kurulu üyelerinin kişisel olarak sorumlu olmak istemeyeceği büyüklükte sözleşmelere girdiğinde tüzel kişiliğe geçin. Birleşik Krallık'ta bu genellikle CIO, Türkiye'de dernek demektir.

Kulüp tüzüğü nasıl değiştirilir?

Mevcut tüzükteki değişiklik maddesini izleyin. Çoğu tüzük, önerilen metnin genel kurul çağrısıyla birlikte gönderilmesini ve toplantıda oy kullananların üçte iki çoğunluğunu ister. Oylamayı tutanağa geçirin ve her sürümün tarihli bir kopyasını saklayın.

Kulübü tüzüğün dediği gibi yönetin

Tek bir üye listesi tutun, görevlilere doğru rolleri verin ve kabul edilen tüzüğü her üyenin okuyabileceği yere sabitleyin.

Kulübünüzü Kurun