Öğretmen veli iletişim uygulaması: sınıf WhatsApp grubunun yerine ne konur?

Education Endowment Foundation'ın Texting Parents deneyinde, velisine yaklaşan sınavlar ve teslim edilmemiş ödevler hakkında kısa ve somut mesaj giden öğrenciler matematikte bir aylık ek ilerlemeye denk gelen bir fark yakaladı; öğrenci başına yıllık maliyeti birkaç sterlindi. İşi yapan şey teknoloji değildi. Tek bir somut bilginin, tek bir veliye, hâlâ bir şey yapabileceği anda ulaşmasıydı. 30 kişilik bir sohbet grubunun en kötü olduğu şey de tam olarak budur.

Sınıf WhatsApp grubu neden bir yerden sonra çalışmaz?

Sekiz ailede gayet iyi çalışır. Yirmi beş civarında çöker ve bu çöküş görgü kuralı meselesi değil, yapısal bir meseledir.

Aynı anda üç şey bozulur. Birincisi sinyal: gezi ödemesini, beden dersi kıyafetini, kayıp mataraları ve bir ödev teslim tarihini tek bir grup taşıdığında, teslim tarihi dokuz maddelik bir listenin dokuzuncusu olarak, saat 21.40'ta, birinin unutulan hırkasının fotoğrafının altında gelir. İkincisi gizlilik: bir veliye çocuğunun üç haftadır okuma ödevini teslim etmediğini, ya herkese söylemeden ya da gruptan çıkıp kendi numaranızdan ayrı bir sohbet açmadan iletmenin yolu yoktur; öğretmenlerin çoğu ikincisini haklı olarak reddeder. Üçüncüsü kanıt: veli toplantısında bir veli geziden haberi olmadığını söylediğinde kimse aksini gösteremez, çünkü sohbet dizisi kayıt değildir.

Bunun altında bir kurumsal sorun durur. Türkiye'de okulların resmî veli kanalı, Millî Eğitim Bakanlığı'nın e-Okul Veli Bilgilendirme Sistemi'dir ve o sistem not, devamsızlık ve karne için kurulmuştur. Haftalık sınıf iletişimini karşılamaz; boşluğu da öğretmenin kişisel telefonu doldurur. Veli tarafından kurulmuş bir sınıf grubu tanımı gereği okulun denetimi dışındadır: kurum ne söylendiğini saklayamaz, denetleyemez ve bir anlaşmazlıkta gösteremez.

Öğretmenler sonucu neredeyse aynı cümleyle anlatıyor: "Velinin ihtiyaç duyduğu bilginin hepsi bende; doğru veliye doğru zamanda, herkese bağırmadan ulaştırmanın hiçbir yolu yok."

Bir öğretmen veli iletişim uygulaması gerçekte ne yapmalı?

Özellik listelerini kenara koyunca geriye dört gereklilik kalıyor. Çoğu ürün en az ikisinde takılıyor.

1. Aile başına özel bir hat. Öğretmenden tek bir aileye giden, bir telefon numarasına değil kuruma bağlı bir yol. Geri kalan her şeyi kullanılabilir kılan özellik budur, çünkü hassas trafiği gruptan çıkarır.
2. Velilerin altını dolduramadığı bir duyuru kanalı. Aileler için salt okunur olsun ki gezi izin yazısı yanıtların altında kaybolmak yerine görünür kalsın. Sorun tartışma değil; tartışmanın son tarihle aynı şeritte olmasıdır.
3. Okundu ve yanıt kaydı. Velileri denetlemek için değil; öğretmen üçüncü kez 30 kişiye "hatırlatma" yazmak yerine dört aileyi arasın diye.
4. Son tarihi olan işlere iliştirilmiş son tarihler. İzin belgesi, gezi ödemesi, müsaitlik, okuma çizelgesi. Bir işin kesim tarihi varsa, o tarih bir paragrafın içindeki cümle değil, işin kendisinin parçası olmalı.

Listede olmayanlara dikkat: fotoğraf akışı, puan ekonomisi ve sınıf sıralamasına benzeyen hiçbir şey. Fotoğraf ve kutlama tarafını iyi yapan ürünler var ve isteyen okul onu ayrıca kullanabilir. Bıraktıkları boşluk yukarıdaki sıkıcı idari döngüdür; öğretmenin pazar günü de zaten oraya gider.

Mesaj tüm sınıfa mı gitmeli, tek aileye mi?

Savunacağımız pozisyon şu ve WhatsApp grubunun çalışma biçimini tersine çeviriyor.

Varsayılan, tek aileye özel olmalı. Sınıf geneline duyuru istisna olmalı ve gerçekten her çocuk için doğru olan şeylere ayrılmalı: dönem tarihleri, tatil, gezi yazısı, haftanın kelime listesi. Belirli bir çocukla ilgili her şey, övgü dahil, yalnızca o çocuğun velisine gider.

Övgü kısmı tartışmalı ve doğrudan savunmayı hak ediyor. Yetişkin koçluk gruplarında açık kutlama iyi çalışır; ne zaman açıkta kutlanır ne zaman kutlanmaz konusunu ayrıca yazdık. Çocuk sınıfları farklı bir vaka, çünkü izleyici çocuklar değil velileridir ve her hafta "kim harika iş çıkardı" listesi, 29 veli tarafından "kim çıkaramadı" listesi olarak okunur. Her cuma o listenin altında kalan çocuk, velisi uygulamayı açmayı bırakan çocuktur.

EEF'in velilerle çalışma rehberi hedefleme konusunda buna yakın bir noktaya değiniyor: tüm velilere giden genel bildirimleri en çok, zaten en ilgili aileler alır; böylece iletişimin kapatması beklenen fark açılır. Ulaşmak istediğiniz aileye ulaşan biçim somut, kişisel ve küçük olandır.

Akşam mesajları nasıl durur?

Sınır sorunu velilerden anlayış rica ederek çözülmez. Yapıyla çözülür.

Bir örnek üzerinden gidelim. Aslı Demirtaş, Bursa Nilüfer'de iki şubeli bir ilkokulda 4. sınıf okutuyor; sınıfında 31 öğrenci, kardeşler sayıldığında sınıf düzeyinde 58 aile var. Önceki düzeninde, 1. sınıfta bir velinin kurduğu ve kohortla birlikte yukarı taşınan bir sınıf grubu ile kişisel numarasına haftada ortalama 11 akşam mesajı vardı; çoğu 19.00 ile 22.30 arasında geliyordu ve neredeyse hepsinin yanıtı cuma bültenindeydi.

Yerine kurduğu düzenin dört parçası var. Bitir'de tek bir sınıf grubu ve haftada tek bir cuma duyurusu. Sayı gerektiren her şey için son tarihli anket: gezi izni, veli görüşme saatleri, kıyafet listesi. Belirli bir çocukla ilgili her şey için aile başına özel hat. Bir de yazılı yanıt aralığı: okul günlerinde 08.00 ile 17.00 arası, ima edilmek yerine grup açıklamasına yazılmış halde.

Akşam trafiği veliler daha düşünceli olduğu için azalmadı. Sorular bulunabilir bir yerde zaten yanıtlandığı için ve 21.40'ta kuruma ait bir kanala gönderilen mesaj öğretmenin kişisel telefonuna kişisel mesaj olarak düşmediği için azaldı.

Sınıf grubu taşındıktan sonra haftalık döngü neye benziyor?

Bu düzene oturan okullar oldukça sıkıcı bir ritme yakınsıyor ve mesele de bu.

Haftada bir duyuru, hep aynı gün, hep aynı biçimde; böylece veli nereye bakacağını öğrenir. Son tarihi olan her madde, tarihi iliştirilmiş bir anket ya da görev olarak çıkar ve öğretmen yalnızca yanıt vermeyenleri arar; bu genellikle sınıfın tamamı değil dört beş ailedir. Tek bir çocukla ilgili her şey, henüz küçükken, aynı gün özel hattan gider. Bireysel gelişim notları dönemde iki üç kez, adı konmuş tek bir sonraki adım üzerinden ve yalnızca o aileye görünür şekilde güncellenir; sınıf ve kulüp yoklama takibindeki öğrenci başına yaklaşımın aynısı.

Okul yönetiminin hafife aldığı kısım, sınıflar arası görünümdür. Sekiz sınıf grubunu tek panelde gören bir müdür yardımcısı, hangi yoklamaların işaretlenmediğini, geziye iki gün kala hangi izinlerin hâlâ eksik olduğunu ve hangi ailenin iki haftadır hiçbir şey açmadığını görebilir. İşe yarayan sinyal sonuncusu. İki haftadır hiçbir şey okumamış bir aile, bir WhatsApp grubunun asla üretemeyeceği bir uyarıdır; çünkü sohbet grubu size orada olmayanı söyleyemez.

İlgili okumalar: İstanbul'da bir LGS etüt merkezinin veli takibini nasıl kurduğu ve takviye okulu yönetiminin araç seti.